Nhược thị ở trẻ em

Nhược thị là một thuật ngữ y học dùng để chỉ sự kém phát triển về mặt chức năng của cơ quan thị giác xảy ra ở trẻ em. Trẻ bị nhược thị có thị lực kém ở một hoặc hai bên mắt nhưng có thể chữa khỏi nếu như được chẩn đoán sớm và điều trị đúng.

Nguyên nhân gây ra nhược thị

Nhược thị xảy ra khi thị lực phát triển không hoàn thiện trong não. Bộ não đòi hỏi sự kích thích thị giác để phát triển đầy đủ. Từ lúc sinh ra cho đến khi trẻ 8 tuổi, bất kỳ điều gì gây cản trở đến thị lực ở một trong hai mắt đều có thể gây giảm thị lực.

Nguyên nhân gây nên nhược thị bao gồm: cận thị, loạn thị, viễn thị, tật lác mắt, hay do các yếu tố gây tắc nghẽn trục nhìn của một bên mắt như bệnh đục thủy tinh thể bẩm sinh, sa mí mắt, cườm mắt hay các tổn thương khác ở mắt.

Nhược thị thường chỉ gây ảnh hưởng tới một bên mắt, nhưng nếu cả hai mắt đều mất đi thị lực trong khoảng thời gian dài thì bệnh nhược thị có thể xảy ra ở cả hai mắt. Việc chẩn đoán bệnh sớm sẽ mang đến khả năng điều trị thành công cao, nếu sau 8 tuổi, tình trạng bệnh rất dễ trở thành vĩnh viễn.

Nhược thị có những loại nào?

Nhược thị có 2 loại:

– Nhược thị chức năng: là loại nhược thị mà thị lực có thể phục hồi được sau điều trị và thường không kèm theo các bệnh lý thực thể ở mắt.

– Nhược thị thực thể: đây là tình trạng thị lực không thể phục hồi được sau điều trị và thường kèm theo các bệnh lý khác ở mắt như: Bệnh lý hoàng điểm, đục thể thủy tinh bẩm sinh,…

Cách nhận biết trẻ bị nhược thị

Phát hiện trẻ bị nhược thị không phải dễ dàng. Nếu trẻ bị lác hoặc có những bất thường tại mắt thì bố mẹ có thể dễ dàng nhận thấy được và đưa trẻ đi khám. Việc kiểm tra thị lực được thực hiện bởi các thày thuốc nhãn khoa sẽ khẳng định được trẻ có bị nhược thị hay không cũng như mức độ của nhược thị.

Tuy nhiên nhiều khi nhược thị không được phát hiện ra do không có biểu hiện khác thường nào nhất là khi chỉ bị một bên mắt và trẻ không có biểu hiện về thị lực kém cũng như không than phiền gì và dễ dàng thích nghi với điều kiện thị lực đó. Vì vậy điều quan trọng là cần có sự quan tâm, chú ý của các bậc cha mẹ đối với con em mình và nên cho trẻ đi khám mắt theo định kỳ một cách có hệ thống để có thể phát hiện sớm và can thiệp kịp thời những vấn đề về mắt.

Phương pháp điều trị nhược thị ở trẻ em

Việc chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách bệnh nhược thị rất quan trọng, trẻ bị nhược thị cần được điều trị càng sớm càng tốt. Điều trị nhược thị cho trẻ trước 4 tuổi chỉ mất dăm bảy ngày, muộn hơn là hằng tuần, muộn hơn nữa phải mất hằng tháng. Nhưng khi trẻ 7 tuổi trở lên mới được phát hiện và điều trị thì cơ hội chữa khỏi bệnh rất khó khăn. Sau 1-2 năm mắc bệnh, thị lực của trẻ bị giảm nhiều, thậm chí, đến tuổi trưởng thành, thị lực của bệnh nhân giảm xuống mức 1/50, 1/100, ảnh hưởng rất lớn tới cuộc sống…

Khi điều trị nhược thị, tùy theo nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Phương pháp bịt mắt lành để chữa nhược thị cho mắt lác là phương pháp cổ xưa nhất, nhưng cho đến ngày nay, nó vẫn được ứng dụng nhiều nhất do có hiệu quả nhanh, cao và dễ thực hiện nhất. Trong rất nhiều trường hợp, chỉ cần chữa trị bằng phương pháp bịt mắt đơn giản là khỏi. Ngoài ra, nhược thị còn được điều trị bằng phương pháp phẫu thuật, làm thay đổi thị hướng ngoại tâm lệch lạc của mắt nhược thị trở về thị hướng chính tâm.

Bên cạnh đó, bệnh nhi có thể được áp dụng phương pháp tập luyện phục hồi chức năng thị giác bằng các bài tập đơn giản như nhặt thóc. Trộn lẫn thóc với gạo rồi khuyến khích trẻ nhặt riêng từng loại. Nó vừa như trò chơi khiến trẻ thích thú lại vừa giúp trẻ chữa bệnh nhược thị hiệu quả. Cũng có thể để trẻ tập bằng máy chuyên dụng với sự hướng dẫn của các bác sĩ, kỹ thuật viên chuyên khoa.

Việc điều trị bao gồm:

– Điều trị hoặc điều chỉnh lại những rối loạn về mắt gây nhược thị
– Làm cho mắt bị nhược thị hoạt động để thị giác có thể phát triển bình thường

1. Điều trị những bệnh nguyên nhân
Chẳng hạn như những người bị tật khúc xạ (cận thị hoặc viễn thị) có thể điều chỉnh được bằng cách mang kính, những người bị đục thủy tinh thể có thể phẫu thuật để điều trị v.v…

2.Làm cho mắt bị nhược thị hoạt động
Cách điều trị chính là ngăn không dùng bên mắt đang hoạt động tốt để khuyến khích mắt bị nhược thị hoạt động.
Nếu điều này được thực hiện sớm ở trẻ em, thị giác thường sẽ được cải thiện đến mức bình thường. Cách làm thông dụng nhất là dán băng lên mắt tốt trong một khoảng thời gian.

Thời gian dán băng lên mắt mỗi ngày có thể thay đổi. Nó tùy thuộc vào độ tuổi, độ nặng của bệnh.
Thông thường thì việc điều trị sẽ tiếp tục cho đến khi thị lực trở về bình thường hoặc cho đến khi không còn có thể cải thiện thêm nếu điều trị tiếp.

Một số lưu ý với trẻ nhược thị:

– Nếu bắt đầu điều trị trước 6-7 tuổi thường có thể phục hồi được thị lực trở về bình thường. Nếu bắt đầu điều trị khi trẻ lớn hơn, thị lực có thể cải thiện được một phần nhưng khó có thể hoàn toàn bình thường.
– Việc điều trị nhược thị có hiệu quả hay không còn tuỳ thuộc rất lớn vào sự hiểu biết, sự kết hợp từ phía gia đình.
– Định kỳ khám và đánh giá tình trạng khúc xạ ít nhất 3 tháng/lần.
– Theo dõi và đánh giá thường xuyên vì có tới 60% trường hợp tái nhược thị sau 3 tháng nếu không được điều trị.
– Thị lực của trẻ có thể phục hồi nhung vẫn cần khuyến khích trẻ tiếp tục điều trị để có được thị lực tốt về lâu dài.

Bài Viết Liên Quan